Wiskoza – co to? Skład, właściwości i pielęgnacja materiału

Przeczytasz w 6 min

Metka z napisem „wiskoza” pojawia się w sukienkach, bluzkach i podszewkach częściej niż niejeden inny surowiec, a mimo to sama nazwa wywołuje sporo pytań. Czy to tkanina naturalna, czy sztuczna? Dlaczego tak przyjemnie układa się na ciele, a jednocześnie tak łatwo się gniecie? I jak prać ubrania z wiskozy, żeby nie straciły kształtu po pierwszym cyklu w pralce? Ten poradnik odpowiada na te wątpliwości po kolei. Dowiedz się, co to wiskoza i poznaj jej właściwości użytkowe oraz właściwą pielęgnację.

Z tego artykułu dowiesz się:

• co to jest wiskoza i z czego powstaje,
• czy wiskoza jest materiałem naturalnym, czy sztucznym,
• jakie właściwości ma wiskoza i jakie są jej wady,
• jak prać i dbać o ubrania z wiskozy,
• czym różni się wiskoza od modalu, lyocellu i poliestru.

Wiskoza – ani natura, ani syntetyk. Czym naprawdę jest ten materiał?

Wiskoza to włókno sztuczne wytwarzane z celulozy drzewnej, które w dotyku przypomina jedwab lub bawełnę. Nie jest ani tkaniną w pełni naturalną, ani syntetykiem z ropy naftowej – klasyfikuje się ją jako włókno regenerowane, bo naturalny surowiec przechodzi intensywną obróbkę chemiczną. W skrócie: wiskoza dobrze przepuszcza powietrze i chłonie wilgoć, ale mocno się gniecie i słabnie na mokro, dlatego wymaga delikatnego prania.

Co to jest wiskoza i z czego powstaje?

Wiskoza to włókno sztuczne produkowane z celulozy drzewnej, najczęściej pozyskiwane z drewna bukowego, eukaliptusowego lub sosnowego. Surowiec roślinny rozdrabnia się do postaci pulpy drzewnej, a następnie przetwarza chemicznie, aż powstanie miękka, gładka nić przypominająca jedwab lub bawełnę. Choć punktem wyjścia jest drewno, gotowe włókno znacząco różni się od materiału, z którego powstało.

Sam proces produkcji wiskozy opiera się na rozpuszczaniu i ponownym formowaniu celulozy. Włókna celulozowe poddaje się obróbce chemicznej z użyciem między innymi dwusiarczku węgla, po czym przeciska przez dysze i zestala w postać cienkich nici. Z tak przygotowanego włókna powstaje potem tkanina lub dzianina wiskozowa, którą wykorzystuje się w odzieży. To właśnie ta droga – od naturalnego surowca, przez chemię, do gotowej nici – sprawia, że wiskoza wymyka się prostej klasyfikacji.

Czy wiskoza jest materiałem naturalnym, czy sztucznym?

Wiskoza jest materiałem sztucznym, a ściślej – włóknem regenerowanym, choć powstaje z naturalnego surowca. To rozróżnienie jest źródłem największego zamieszania wokół tej tkaniny. Surowcem wyjściowym jest drewno, więc wiskoza bywa mylnie nazywana materiałem naturalnym. W praktyce naturalny surowiec przechodzi tak intensywny proces chemiczny, że gotowego włókna nie zalicza się już do tkanin naturalnych.

Wiskoza sytuuje się dokładnie pomiędzy dwiema grupami materiałów. Nie jest włóknem naturalnym w rozumieniu bawełny czy lnu, które powstają bezpośrednio z rośliny bez chemicznego przekształcania. Nie jest też w pełni syntetyczna jak poliester, który wytwarza się z ropy naftowej. Ma cechy obu światów: roślinne pochodzenie surowca i sztuczny sposób powstawania nici. Dlatego najtrafniejsza odpowiedź brzmi – wiskoza nie jest ani w pełni naturalna, ani czysto syntetyczna.

Jakie właściwości ma wiskoza? Zalety i wady

Wiskoza to materiał oddychający i przewiewny, miękki w dotyku i pięknie układający się na ciele, który jednocześnie mocno się gniecie i słabnie, gdy jest mokry. Taki zestaw cech decyduje o tym, do czego się sprawdza, a gdzie wymaga ostrożności. Zaletą, którą docenisz w upalne dni, jest sposób, w jaki włókno gospodaruje powietrzem i wilgocią. Wadą, o której warto pamiętać przy praniu, jest spadek wytrzymałości na mokro.

Zanim przejdziemy do szczegółów, poniżej znajdziesz właściwości wiskozy w skrócie:

• przewiewność i oddychalność,
• dobra chłonność wilgoci,
• miękkość i delikatny połysk,
• podatność na gniecenie,
• mniejsza wytrzymałość na mokro.

Przewiewność wynika z tego, że włókno dobrze przepuszcza powietrze i chłonie wilgoć – skuteczniej niż poliester – dzięki czemu materiał nie przykleja się do ciała w wysokich temperaturach. To właśnie ta cecha sprawia, że ubrania z wiskozy chętnie zakłada się na wiosenne i letnie dni. Miękkość i subtelny połysk to zasługa gładkiej struktury włókna, która imituje jedwab przy znacznie niższej cenie, przez co tkanina lekko lśni i przyjemnie otula sylwetkę.

Wady wiskozy są równie ważne, co jej zalety. Materiał wyraźnie się gniecie, zwłaszcza w porównaniu z poliestrem czy mieszankami z dodatkiem elastanu, więc po kilku godzinach noszenia mogą pojawić się zagniecenia. Osobną sprawą jest wytrzymałość: wiskoza traci część odporności, gdy jest wilgotna, i wtedy łatwiej się rozciąga lub odkształca. Z tego właśnie powodu tak istotny jest delikatny sposób prania, o którym więcej poniżej.

Jak prać i pielęgnować ubrania z wiskozy?

Ubrania z wiskozy najlepiej prać ręcznie lub w pralce w programie do tkanin delikatnych, w niskiej temperaturze i bez mocnego wirowania. Ponieważ mokre włókno jest słabsze, każdy etap pielęgnacji warto dostosować do tej wrażliwości. Poniższe kroki pomogą zachować kształt i kolor materiału na dłużej.

• Sprawdź metkę przed pierwszym praniem i dostosuj się do zaleceń producenta.
• Wybierz pranie ręczne albo program dla tkanin delikatnych w pralce.
• Ustaw niską temperaturę, w okolicach 30°C.
• Zrezygnuj z wirowania na wysokich obrotach, które rozciąga mokre włókna.
• Susz ubranie na płasko, rozłożone na ręczniku, zamiast wieszać je na sznurku.
• Prasuj na lewej stronie, przez cienką tkaninę, w umiarkowanej temperaturze.

Suszenie w poziomie ma tu szczególne znaczenie. Rozwieszanie mokrej wiskozy na sznurku może rozciągnąć materiał pod własnym ciężarem, bo wilgotne włókno nie utrzymuje kształtu tak dobrze, jak w stanie suchym. Dbanie o ubrania z wiskozy sprowadza się więc do jednej zasady: im delikatniej traktujesz mokry materiał, tym dłużej zachowuje on swoją formę.

Czym różni się wiskoza od modalu, lyocellu i poliestru?

Wiskoza, modal i lyocell należą do tej samej rodziny włókien celulozowych, podczas gdy poliester jest materiałem w pełni syntetycznym. Zrozumienie różnic między nimi ułatwia świadomy wybór ubrań i właściwą pielęgnację.

• Wiskoza a modal – modal to odmiana wiskozy o bardziej dopracowanym procesie produkcji, wytrzymalsza i mniej podatna na gniecenie.
• Wiskoza a lyocell (Tencel)– lyocell powstaje w procesie o obiegu zamkniętym rozpuszczalników i jest wytrzymalszy od klasycznej wiskozy.
• Wiskoza a poliester – poliester jest syntetykiem z ropy naftowej, mniej przewiewnym, ale bardziej odpornym na gniecenie i wilgoć.

Modal można traktować jako ulepszoną wersję wiskozy. Dzięki dopracowanej technologii włókno jest mocniejsze i lepiej znosi pranie, a przy tym mniej się gniecie, co czyni je wygodniejszym w codziennym użytkowaniu. 

@answear

Get inspired for the new season! #ootd #details #office #backtooffice #autumn

♬ oryginalny dźwięk – answear – answear

Lyocell, znany też pod nazwą Tencel, idzie o krok dalej pod względem wytrzymałości i sposobu wytwarzania – jeśli chcesz poznać ten materiał bliżej, sprawdź nasz osobny wpis o tym, czym jest Tencel i jak o niego dbać. 

Poliester z kolei reprezentuje zupełnie inną kategorię: jako włókno syntetyczne lepiej trzyma kształt i jest odporne na zagniecenia, ale gorzej przepuszcza powietrze niż wiskoza.

Warto też zestawić wiskozę z klasycznymi tkaninami naturalnymi. Bawełna i len powstają bezpośrednio z roślin, bez chemicznego przekształcania włókna, i w upalne dni bywają jeszcze bardziej przewiewne. Len ma przy tym własną specyfikę noszenia i pielęgnacji, którą opisaliśmy szerzej we wpisie o zaletach lnu na lato.

Do czego wykorzystuje się wiskozę w odzieży?

Wiskozę wykorzystuje się głównie w lekkiej, przewiewnej odzieży oraz jako podszewkę, często w połączeniu z innymi włóknami. Jej gładkość i sposób układania się na ciele sprawiają, że dobrze sprawdza się tam, gdzie liczy się komfort noszenia i delikatny wygląd. Z materiału tego szyje się między innymi sukienki z wiskozy, bluzki, T-shirty oraz podszewki do żakietów i płaszczy.

Wiskozę często łączy się z innymi włóknami, żeby zniwelować jej słabsze strony. Dodatek elastanu poprawia elastyczność i sprawia, że ubranie lepiej trzyma formę, a domieszka bawełny czy lnu podnosi komfort i wytrzymałość gotowej tkaniny. Dzięki tej wszechstronności sukienki i lżejsze góry z wiskozy noszą się dobrze zarówno latem, jak i jesienią w warstwowych zestawach.

FAQ

Czy wiskoza się gniecie i jak sobie z tym radzić? 

Tak, wiskoza wyraźnie się gniecie, zwłaszcza w porównaniu z poliestrem czy mieszankami z elastanem. Zagniecenia zredukujesz poprzez prasowanie materiału na lewej stronie w umiarkowanej temperaturze albo wybierając modele z domieszką elastanu, które lepiej trzymają kształt.

W jakiej temperaturze prać materiał wiskozowy? 

Wiskozę pierz w niskiej temperaturze, najlepiej około 30°C, w programie do tkanin delikatnych lub ręcznie. Wysokie temperatury i mocne wirowanie mogą rozciągnąć i odkształcić wilgotne włókno.

Czy wiskoza nadaje się na lato? 

Tak, wiskoza to dobry materiał na lato, bo przepuszcza powietrze i chłonie wilgoć, dzięki czemu materiał nie przykleja się do ciała. To jedna z tkanin, po które warto sięgać w cieplejszych porach roku.

Czy ubrania z wiskozy można suszyć w suszarce? 

Lepiej unikać suszarki i suszyć wiskozę na płasko, rozłożoną na ręczniku. Wysoka temperatura i mechaniczne obracanie w bębnie mogą skurczyć lub odkształcić delikatne włókno.