Lyocell – co to? Co wyróżnia ten materiał?

Przeczytasz w 7 min

Lyocell to włókno celulozowe, które powstaje z drewna, najczęściej bukowego lub eukaliptusa. W jego produkcji wykorzystuje się rozpuszczalnik odzyskiwany niemal w całości, dzięki czemu proces jest znacznie mniej odpadowy niż przy wiskozie. Najczęściej spotkasz tę tkaninę pod nazwą Tencel i to właśnie ona bywa źródłem nieporozumień. Jeśli widzisz na metce „Tencel”, a nie „lyocell”, i zastanawiasz się, czy to ta sama tkanina, odpowiedź brzmi: tak, to dokładnie ten sam materiał. W tym artykule wyjaśniamy, skąd bierze się jego miękkość, dlaczego mało się gniecie i jak prać go tak, żeby długo zachował swój wygląd.

Z tego artykułu dowiesz się:

• czym jest lyocell i jak powstaje ta tkanina,
• czy Tencel i lyocell to ten sam materiał,
• czym różni się lyocell od wiskozy, bawełny i poliestru,
• jak prać i prasować lyocell, żeby go nie uszkodzić,
• dla kogo sprawdzi się ta tkanina, także przy skórze wrażliwej.

Lyocell – co to za materiał w skrócie? (TL;DR)

Lyocell to półsyntetyczna tkanina celulozowa z masy drzewnej, miękka i gładka w dotyku, dobrze odprowadzająca wilgoć i mało podatna na gniecenie. Powstaje w zamkniętym obiegu produkcji, przez co uchodzi za jedną z bardziej przyjaznych środowisku tkanin włókienniczych. Jest wytrzymała, gdy jest sucha, ale wyraźnie słabsza po zamoczeniu, więc podczas prania nie należy jej szorować ani mocno wyżymać. Tencel to po prostu nazwa handlowa lyocellu produkowanego przez firmę Lenzing AG, podobnie jak Jacuzzi jest marką wanny z hydromasażem.

Jak powstaje materiał lyocell i skąd wzięła się nazwa Tencel?

Lyocell powstaje z celulozy drzewnej rozpuszczonej w organicznym rozpuszczalniku, a następnie formowanej we włókna. Cały proces odbywa się w zamkniętym obiegu, w którym rozpuszczalnik odzyskuje się niemal w całości i wykorzystuje wielokrotnie. To dokładnie ta technologia odróżnia produkcję lyocellu od bardziej otwartego i chemicznie inwazyjnego procesu wytwarzania wiskozy. Surowcem jest zwykle drewno eukaliptusowe z certyfikowanych plantacji, choć spotyka się też inne źródła celulozy.

Ciekawostka! Nazwa Tencel bywa źródłem nieporozumień, bo pojawia się na metkach częściej niż samo słowo „lyocell”. Tencel to zastrzeżona marka handlowa austriackiej firmy Lenzing AG, a nie osobny rodzaj tkaniny. Innymi słowy, każdy Tencel jest lyocellem, ale nie każdy lyocell nosi nazwę Tencel.

Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o pielęgnacji odzieży zawierającej w składzie tę tkaninę, więcej znajdziesz w naszym poradniku o materiale Tencel i tym, jak o niego dbać.

Właściwości lyocellu – co wyróżnia tę tkaninę?

Lyocell wyróżnia się przede wszystkim miękkością, dobrą oddychalnością i niską podatnością na gniecenie. Poniższej znajdziesz najważniejsze cechy tego materiału.

• Miękkość i gładkość– jedwabista struktura włókna lyocell jest bardzo przyjemna w bezpośrednim kontakcie ze skórą.
• Oddychalność i termoregulacja– dobrze odprowadza wilgoć od skóry, dzięki czemu ciało pozostaje suche, co wpływa na odczuwany komfort noszenia odzieży.
• Mniejsze zagniecenia – gładsza powierzchnia włókna sprawia, że tkanina mnie się mniej niż len czy wiskoza.
• Wytrzymałość na sucho – materiał jest odporny, gdy jest suchy, ale osłabiony po zamoczeniu.
• Biodegradowalność– jako włókno celulozowe rozkłada się szybciej niż syntetyki.
• Właściwości antybakteryjne – lyocell ogranicza namnażanie bakterii i powstawanie nieprzyjemnych zapachów.

Miękkość to cecha, którą wyczujesz od razu. Włókno lyocellu jest gładkie w dotyku i bywa określane jako sztuczny jedwab, bo zdecydowanie przypomina go w noszeniu. Ta gładka struktura to też zaleta dla skóry wrażliwej, a dodatkowo z uwagi na nią materiał mniej się gniecie, zarówno po całym dniu, jak i np. po wyjęciu ubrania z walizki.

Ponadto materiał dobrze absorbuje wilgoć z powierzchni skóry i odprowadza ją na zewnątrz, przez co skóra pozostaje sucha nawet przy większej aktywności. Sprawdza się to szczególnie latem i w odzieży sportowej. Warto też rozwinąć kwestię wytrzymałości, która ma jednak swoją drugą stronę. Sucha tkanina lyocell jest mocna, ale mokra staje się znacznie delikatniejsza, więc podczas prania łatwo ją rozciągnąć lub zdeformować. To najważniejsza wskazówka pielęgnacyjna, o której warto pamiętać.

Lyocell na tle innych tkanin – czym się od nich różni?

Poniższej przygotowaliśmy w tabeli zestawienie najważniejszych różnic między lyocellem a wiskozą, bawełną i lnem.

Tabela dotycząca właściwości użytkowych i pielęgnacji.

Tkanina	Miękkość	Oddychalność	Gniecenie	Pranie
Lyocell (Tencel)	Bardzo wysoka, jedwabista	Bardzo dobra	Małe	30°C, delikatny
Wiskoza	Wysoka	Dobra	Duże	Często ręczne
Bawełna	Średnia	Bardzo dobra	Średnie	Do 60°C
Len	Chłodny, sztywniejszy	Bardzo dobra	Bardzo duże	30–40°C

Tabela dotycząca ekologii, ceny i przeznaczenia. 

Tkanina	Ekologia	Cena orientacyjna	Kiedy polecany?	Termoregulacja
Lyocell (Tencel)	Zamknięty obieg	Wyższa	Skóra wrażliwa	Bardzo dobra
Wiskoza	Otwarty proces	Średnia	Zwiewne fasony	Dobra
Bawełna	Duże zużycie wody	Niska	Na co dzień	Dobra w upale
Len	Naturalny, mało wody	Średnio-wyższa	Podczas upałów	Bardzo dobra

Lyocell a wiskoza – czym się różnią te dwa materiały?

Lyocell i wiskoza pochodzą z tego samego surowca, jakim jest celuloza drzewna, ale różni je proces produkcji. 

• Wiskoza powstaje w sposób bardziej chemicznie inwazyjny i z większą ilością odpadów.
• Lyocell powstaje w zamkniętym obiegu z odzyskiem rozpuszczalnika. 

W efekcie lyocell jest wytrzymalszy, mniej się gniecie i mniej obciąża środowisko, ale bywa też droższy w produkcji. Miękkość obu tkanin jest zbliżona, więc w dotyku różnica bywa subtelna. Jeśli interesuje Cię szersze zestawienie letnich tkanin, zajrzyj do naszego artykułu o tym, jakie tkaniny nosić latem.

Jak wypada lyocell w porównaniu do bawełny i poliestru?

W zestawieniu z bawełną lyocell wypada jako tkanina bardziej miękka, gładsza i bardziej jedwabista w dotyku, z lepszą termoregulacją. Bawełna z kolei bywa przyjemniejsza w bardzo gorącym klimacie i jest odporniejsza na pranie w wysokich temperaturach, bo znosi nawet 60°C, podczas gdy lyocell wymaga delikatniejszego traktowania. Zużycie wody w produkcji przemawia na korzyść lyocellu, który potrzebuje jej mniej niż bawełna konwencjonalna.

Porównanie z poliestrem wygląda inaczej, bo to zupełnie inna kategoria włókna. Lyocell jest biodegradowalny i lepiej wchłania wilgoć, natomiast poliester jest odporniejszy na gniecenie i szybciej wysycha. Poliester jako tworzywo pochodzenia naftowego nie rozkłada się w środowisku, co dla wielu osób bywa istotnym argumentem przy wyborze materiału.

Jak prać i prasować lyocell w bezpieczny sposób?

Lyocell zwykle można prać w pralce w temperaturze do 30°C, na programie delikatnym, ale to, co widnieje na metce, zawsze ma pierwszeństwo. Wykończenie tkaniny lub domieszka, na przykład lyocell z elastanem, może wymagać niższej temperatury. Materiał dobrze znosi pranie maszynowe, w odróżnieniu od czystej wiskozy, którą częściej pierze się ręcznie.

Warto trzymać się kilku kroków, a konkretnie:

• Wywróć odzież na lewą stronę przed włożeniem do pralki.
• Ustaw temperaturę na 30°C i wybierz program delikatny.
• Zrezygnuj z mocnego wirowania, które może zdeformować mokre włókno.
• Susz na płasko lub na wieszaku, unikając bębna suszarki.
• Prasuj w niskiej temperaturze, najlepiej przez cienką tkaninę.

Jakie są ubrania wykonane z lyocellu i jakie ma zastosowanie ta tkanina?

Lyocell trafia dziś do bardzo różnych kategorii produkcji odzieży, w tym widnieje w składach koszul, sukienek, bielizny i tekstyliów domowych. Coraz częściej pojawia się też w jeansach, gdzie mieszanka lyocellu z bawełną daje miękki materiał, który jest bardziej przewiewny.

Czy lyocell to dobry wybór dla skóry wrażliwej i alergików?

Lyocell to materiał odpowiedni dla osób z wrażliwą i skłonną do podrażnień skórą. Gładka struktura włókna nie drażni naskórka, a dobre odprowadzanie wilgoci ogranicza wilgotne środowisko, w którym łatwiej o rozwój bakterii i roztoczy. Z tego powodu materiał bywa polecany przy skórze atopowej i alergicznej.

Jaka jest cena i jak wygląda dostępność lyocellu?

Lyocell to tkanina zwykle droższa od wiskozy i bawełny konwencjonalnej z uwagi na koszt technologii produkcji w zamkniętym obiegu. To wyjaśnia, dlaczego odzież z Tencelu bywa pozycjonowana jako produkt z wyższej półki. Dostępność tkaniny stale rośnie, bo trafia ona do coraz większej liczby kategorii, w tym najczęściej można ją spotkać w kategorii bluzek, po jeansów. Wyższa cena idzie w parze z trwałością i mniejszym obciążeniem środowiska, więc dla wielu osób to rozsądny kompromis.

Znając już właściwości i zastosowanie oraz wady i zalety lyocellu możesz łatwo ocenić, czy to odpowiedni materiał dla Ciebie. Jeśli szukasz tkaniny, którą wyróżnia przewiewność, jest przyjazna dla skóry i zapewnia komfort noszenia, to ubrania z lyocellu spełnią Twoje oczekiwania.

FAQ

Czym różni się lyocell od wiskozy?

Oba włókna pochodzą z celulozy drzewnej, ale różni je proces produkcji. Lyocell powstaje w zamkniętym obiegu z odzyskiem rozpuszczalnika, przez co jest wytrzymalszy, mniej się gniecie i jest materiałem przyjaznym dla środowiska. Wiskoza jest zwykle tańsza, ale bardziej podatna na gniecenie.

Czy Tencel i lyocell to ten sam materiał?

Tak. Tencel to nazwa handlowa lyocellu produkowanego przez firmę Lenzing AG. Różnica dotyczy nazewnictwa, a nie samej tkaniny.

Czy lyocell jest ekologiczny?

Tak, lyocell uchodzi za jedną z bardziej przyjaznych środowisku tkanin. Produkcja odbywa się w zamkniętym obiegu, rozpuszczalnik jest niemal w całości odzyskiwany, a samo włókno jest biodegradowalne.

W jakiej temperaturze prać lyocell?

W 30°C, na programie delikatnym, bez mocnego wirowania. Mokre włókno jest delikatniejsze od suchego, dlatego nie należy go szorować ani wyżymać. Zawsze sprawdź metkę.

Czy lyocell gniecie się mniej niż bawełna?

Tak. Gładsza struktura włókna sprawia, że lyocell mnie się mniej niż bawełna, a także mniej niż wiskoza czy len.

Czy lyocell nadaje się na lato?

Tak. Dobrze odprowadza wilgoć od skóry i utrzymuje ją suchą, a lekka, oddychająca tkanina jest przyjemna w upały. Dlatego często pojawia się w letnich sukienkach i koszulach.